{"id":932,"date":"2021-03-25T17:52:04","date_gmt":"2021-03-25T14:52:04","guid":{"rendered":"https:\/\/yazhukuk.com\/?p=932"},"modified":"2021-03-27T13:21:50","modified_gmt":"2021-03-27T10:21:50","slug":"makaleler-nftlerin-turk-hukukundaki-yeri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yazhukuk.com\/?p=932","title":{"rendered":"nft nedir? t\u00fcrk hukukundaki yeri nedir?"},"content":{"rendered":"
NFT nedir? T\u00fcrk Hukukundaki Yeri Nedir?<\/span><\/strong><\/h6>\n

Non-fungible token kavram\u0131n\u0131n k\u0131saltmas\u0131 olan NFT\u2019leri, Evrim A\u011fac\u0131<\/a> yaz\u0131s\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere, gayri-misli jeton olarak \u00e7evirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr(1). Ancak, k\u0131saltman\u0131n yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131 sebebiyle, burada NFT olarak bahsetmeye devam edece\u011fiz.<\/span><\/p>\n

NFT\u2019ler, en basit \u015fekliyle, dijital \u00fcr\u00fcnlerin blokzincire kaydedilmeleriyle olu\u015fturulan, her biri kendine has dijital birimler olarak tan\u0131mlanabilir. Hakk\u0131nda NFT olu\u015fturulan \u00fcr\u00fcn, genel olarak bir fikir\/sanat eseri olarak lanse edilse de asl\u0131nda \u00f6yle olma zorunlulu\u011fu yoktur. Nitekim eser niteli\u011fi ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131klar\u0131 uzun s\u00fcredir tart\u0131\u015f\u0131lan tweet\u2019ler de NFT\u2019nin konusunu olu\u015fturulabilmekte ve \u00e7ok y\u00fcksek fiyatlarda al\u0131c\u0131 bulabilmektedir.<\/span><\/p>\n

NFT’lerin T\u00fcrk hukukundaki yerini de\u011ferlendirirken, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde NFT’lerin a\u00e7\u0131k art\u0131rmaya sunuldu\u011fu ve\/veya sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 platformlar\u0131n genel olarak yabanc\u0131l\u0131k unsuru i\u00e7erdi\u011fini, bu bak\u0131mdan T\u00fcrk hukukunun uygulama alan\u0131 bulamama ihtimali oldu\u011funu belirtmek isteriz. Ancak fikir ve sanat eserleri hukuku, bir\u00e7ok \u00fclkede benzer \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yabilen bir aland\u0131r. Bu bak\u0131mdan burada yap\u0131lan yorumlar\u0131n, en az\u0131ndan bir k\u0131sm\u0131n\u0131n, yabanc\u0131 hukuklar bak\u0131m\u0131ndan da ge\u00e7erlili\u011fi olabilece\u011fi beklentisi, esasen \u00e7ok da ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

NFT, eser sahipli\u011finin kan\u0131t\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/span><\/strong><\/h6>\n

Hay\u0131r, de\u011fildir. Eserin ger\u00e7ek sahipli\u011fini kan\u0131tlamak T\u00fcrk hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan halen tart\u0131\u015fmal\u0131 bir husustur. Bunun i\u00e7in kullan\u0131lan bir\u00e7ok y\u00f6ntem mevcut: zaman damgas\u0131, kendine veya ba\u015fkas\u0131na mail g\u00f6ndermek, Noterlik\u2019e beyanda bulunmak veya K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na tescil ba\u015fvurusunda bulunmak, bunlardan en \u00e7ok kullan\u0131lanlard\u0131r. Ancak bu y\u00f6ntemlerden hi\u00e7biri kesin ispat arac\u0131 de\u011fildir; yaln\u0131zca birer kuvvetli g\u00f6stergedir ve ispat ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak de\u011ferlendirilir. Somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re hakim t\u00fcm bu kan\u0131tlara ra\u011fmen aksi y\u00f6nde kan\u0131t olu\u015fturabilir.<\/span><\/p>\n

Eseri kullanarak NFT yaratan ilk ki\u015fi eser sahibidir demek, do\u011fru de\u011fildir. Pekala eseri yaratan ki\u015fi ile NFT\u2019yi ilk yaratan ki\u015fi farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015f olabilir. Platformlar bunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in farkl\u0131 y\u00f6ntemler uygulamaktad\u0131r. NFT yaratacak ki\u015finin eski usul y\u00f6ntemlerle kendilerini tan\u0131tmalar\u0131n\u0131 ve eser sahipli\u011fini kan\u0131tlamalar\u0131n\u0131 talep ettiklerini g\u00f6r\u00fcyoruz. Kesin bir \u00e7\u00f6z\u00fcm hen\u00fcz bulunamam\u0131\u015f olmakla beraber, \u00e7al\u0131\u015fmalar devam ediyor. <\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>NFT, yarat\u0131c\u0131lar\u0131na ne gibi haklar sunuyor?<\/span><\/strong><\/h6>\n

NFT\u2019nin ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu dijital \u00fcr\u00fcn, eser niteli\u011fi ta\u015f\u0131yor ise, eser sahibinin bu eserine bir NFT olu\u015ftururken kulland\u0131\u011f\u0131 platformda kendisine tan\u0131nan hak ve yetkiler farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz itibar\u0131yla en \u00e7ok kullan\u0131lan platformlar olan Opensea, Foundation, AtomicHub gibi sitelere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, eser sahibinin platform i\u015fleticilerine \u201ckullan\u0131m, kopyalama, \u00e7o\u011faltma, i\u015fleme, uyarlama, de\u011fi\u015ftirme, yay\u0131nlama, iletme, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme ve da\u011f\u0131tma i\u00e7in d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda, m\u00fcnhas\u0131r olmayan, telifsiz lisans (alt lisans hakk\u0131 ile)\u201d hakk\u0131 tan\u0131m\u0131\u015f say\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz (2). Esasen bu haklar\u0131n bir k\u0131sm\u0131, yaz\u0131l\u0131 lisans s\u00f6zle\u015fmesi ile devredilmesi gereken haklard\u0131r. Eser sahibinin t\u0131klama \u015feklinde verdi\u011fi onay, ger\u00e7ek bir onay say\u0131l\u0131r m\u0131 noktas\u0131nda tart\u0131\u015fmalar \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Burada yine bir ispat ba\u015flang\u0131c\u0131 durumundan bahsedilebilir. <\/span><\/p>\n

NFT, al\u0131c\u0131lar\u0131na ne gibi haklar sunuyor?<\/span><\/strong><\/h6>\n

Bu da yine NFT\u2019in ilk a\u00e7\u0131k art\u0131rmaya sunuldu\u011fu platforma g\u00f6re de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6stermektedir. \u00d6rne\u011fin; Opensea, Foundation ve AtomicHub, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve yaln\u0131zca ki\u015fisel kullan\u0131ma izin veren bir lisans paketi sunarken, Dapperlabs yeni bir NFT Lisans\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurdu (3). Bu yeni lisans \u00e7e\u015fidinde, y\u0131ll\u0131k 100.000 USD\u2019ye kadar ticari kullan\u0131ma da izin verilmekte. <\/span><\/p>\n

\u015eimdilik genel uygulamada NFT\u2019lerin ilgili \u00e7evrimi\u00e7i pazaryerlerinde yeniden sat\u0131labilmesine ve ki\u015fisel kullan\u0131m amac\u0131yla sanal ortamlarda sergilenmesine izin veriliyor. Filmlerde, videolarda veya di\u011fer medya ara\u00e7lar\u0131nda, NFT yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131 iznini almaks\u0131z\u0131n kullanmak yasak. Bu durum kat\u0131 fikri m\u00fclkiyet kurallar\u0131na az \u00e7ok uyum sa\u011flamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumlu bir geli\u015fme niteli\u011finde. <\/span><\/p>\n

NFT, al\u0131c\u0131lar\u0131na hangi haklar\u0131 sunmuyor?<\/span><\/strong><\/h6>\n

Bir eser \u00fczerindeki fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 maddi ve manevi haklar olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r. Maddi haklar usul\u00fcne uygun \u015fekilde tamamen devredilse bile (ki bu devir s\u00f6zle\u015fmesinde de hangi haklar\u0131n devredildi\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ve tek tek yaz\u0131lmal\u0131d\u0131r.), manevi haklar\u0131n devri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bir ba\u015fka deyi\u015fle, maddi haklar\u0131n devri, eser sahipli\u011finin devri anlam\u0131na gelmemektedir. Eser sahipli\u011fi s\u0131fat\u0131 her zaman eseri yaratan ki\u015fiye ait olacakt\u0131r. NFT sahibi ki\u015fi, eserin tamamen sahibi de\u011fildir. Yaln\u0131zca eser sahibinin izin verdi\u011fi baz\u0131 haklar\u0131 kullanabilmekte ve bunlardan faydalanabilmektedir. \u00d6rne\u011fin, ticari kullan\u0131m izni verildiyse ticari kullan\u0131mdan kazand\u0131\u011f\u0131 maddi de\u011ferler, anla\u015fma s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilinde, kendisine ait olur; ancak bu eseri de\u011fi\u015ftirebilece\u011fi veya kendisi yaratm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na piyasaya yeniden s\u00fcrebilece\u011fi anlam\u0131na gelmemektedir. <\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

NFT a\u00e7\u0131k art\u0131rmalar\u0131na kat\u0131l\u0131rken veya NFT yarat\u0131rken nelere dikkat etmeliyiz?<\/span><\/strong><\/h6>\n

\u015eu a\u015famada yap\u0131labilecekler olduk\u00e7a k\u0131s\u0131tl\u0131:<\/span><\/p>\n